ආතර් සී. ක්ලාක් ශ්රී ලංකාව ගැන දුටු අනාගතවාදී දැක්ම: යැපෙන ජාතියක සිට ස්වයංපෝෂිත ඩිජිටල් රාජ්යයක් දක්වා වූ විද්යාත්මක සහ විමර්ශනාත්මක විශ්ලේෂණයක්.
මීට දශක කිහිපයකට පෙර, අපේ ලෝකයේ අනාගතය පිළිබඳව අතිශය නිරවද්ය අනාවැකියක් පළ කළ සුවිශේෂී මිනිසෙක් මෙරට ජීවත් විය. ඔහු හුදෙක් අහඹු පුද්ගලයෙකු හෝ කිසිදු පදනමක් නොමැතිව මිථ්යා මත පතුරවන්නෙකු නොවීය; ඔහු නමින් ශ්රීමත් ආතර් සී. ක්ලාක් (Sir Arthur C. Clarke) ය. ලෝක ප්රකට විද්යා ප්රබන්ධ රචකයෙකු, අනාගතවාදියෙකු (Futurist) සහ නව නිපැයුම්කරුවෙකු වූ ඔහු, '2001: A Space Odyssey' වැනි අතිවිශිෂ්ට නිර්මාණ හරහා මානවයාගේ අනාගතය කල්තියා දුටුවේය. එපමණක් නොව චන්ද්රිකා සන්නිවේදන තාක්ෂණය (Satellite Communication) පිළිබඳ සංකල්පය ලොවට ප්රථම වරට හඳුන්වා දුන්නේද ඔහු විසිනි. එහෙත් අතිශය පුදුමයට කරුණ වන්නේ, සිය ජීවිතයේ වැඩි කාලයක් ගත කිරීම සඳහා ලෝකයේ වෙනත් ඕනෑම සංවර්ධිත, ධනවත් රටක් වෙනුවට ඔහු ශ්රී ලංකාව තෝරා ගැනීමයි.
බොහෝ දෙනෙක් ඔහුව හඳුනන්නේ තරු පිරි අහස දෙස බලා අනාගතය කියූ විද්යාඥයා ලෙස වුවද, ඔහු ශ්රී ලංකාවේ අනාගතය සහ ආර්ථික ගමන්මග පිළිබඳව දුටු ගැඹුරු, සමාජ-ආර්ථික සහ විද්යාත්මක දැක්ම පිළිබඳව අවබෝධයක් ඇත්තේ ඉතා සුළු පිරිසකට පමණි. වර්තමානයේ අප මුහුණ දෙන අතිශය සංකීර්ණ ආර්ථික, දේශපාලනික සහ සමාජීය අර්බුද දෙස බලන විට, එදා ඔහු කළ අනතුරු ඇඟවීම් කෙතරම් සත්යයක්ද යන්න අපට ප්රායෝගිකවම අත්විඳිය හැක. ආතර් සී. ක්ලාක් මහතා අපට පෙන්වා දුන්නේ හුදෙක් අර්බුදය පමණක් නොවේ; එම අර්බුදයෙන් ගොඩ ඒමේ විද්යාත්මක සහ තිරසාර මාර්ග සිතියමද ඔහු අප හමුවේ තැබුවේය. මෙම ලිපිය තුළින් අප ගැඹුරින් විමර්ශනය කරන්නේ ආතර් සී. ක්ලාක් මහතා ශ්රී ලංකාව පිළිබඳව කළ එම ඓතිහාසික අනාවැකියේ විද්යාත්මක පසුබිම, එහි වර්තමාන යථාර්ථය සහ අනාගතය ජයගැනීම සඳහා අප එය උපායමාර්ගිකව යොදාගත යුත්තේ කෙසේද යන්න පිළිබඳවයි.
යැපීමේ අර්බුදය සහ ගෝලීය පද්ධති බිඳවැටීමේ භයානක අවදානම
ආතර් සී. ක්ලාක් මහතා දුටු ප්රධානතම ඛේදවාචකය වූයේ ශ්රී ලාංකිකයින් ක්රමයෙන්, තමන්ට අවශ්ය දේ නිපදවා ගත නොහැකි "යැපෙන ජාතියක්" බවට පත්වෙමින් තිබීමයි. ජාතියක් ලෙස අපට අවශ්ය මූලිකම දේවල් පවා අප විසින් නිෂ්පාදනය නොකර, සම්පූර්ණයෙන්ම බාහිර ලෝකය මත රඳා පැවතීමේ භයානක ප්රතිවිපාක ඔහු කල්තියාම දුටුවේය. මෙය නූතන සමාජ විද්යාවේ සහ ආර්ථික විද්යාවේ "පරායත්තතා න්යාය" (Dependency Theory) සමග මනාව ගැලපෙයි. අප රටක් ලෙස ඉන්ධන, ඖෂධ, යන්ත්රෝපකරණ පමණක් නොව අපගේ දෛනික ආහාර වේල පවා බාහිර ගෝලීය සැපයුම් දාමයන් (Global Supply Chains) මත අතිශයින් රඳා පවතින තත්ත්වයකට පත්ව ඇත.
ඔහුගේ විමර්ශනාත්මක දැක්මට අනුව, රටකට තමන්ව පෝෂණය කරගැනීමට නොහැකි වූ විට, ගෝලීය පද්ධතියේ කුඩා හෝ කම්පනයක් (Global Shock) හෝ බිඳවැටීමක් ඇති වූ විගස එම රට දැඩි අර්බුදයකට ලක්වෙයි. 2022 වසරේදී ශ්රී ලංකාව මුහුණ දුන් දැවැන්ත ආර්ථික අර්බුදය, කිලෝමීටර ගණනක් දිගු වූ ඉන්ධන පෝලිම්, ගෑස් හිඟය සහ අහස උසට නැගුණු ආහාර උද්ධමනය යනු ක්ලාක් මහතා එදා පුරෝකථනය කළ යථාර්ථයේ සජීවී, ඛේදනීය සාක්ෂියයි. ලෝකයේ වෙනත් කොහේ හෝ සිදුවන යුද්ධයක් (උදාහරණයක් ලෙස රුසියානු-යුක්රේන යුද්ධය), ගෝලීය වසංගතයක් හෝ ආර්ථික පසුබෑමක් නිසා අපේ රටේ ජනතාවට බඩගින්නේ සිටීමට සිදුවීම විද්යාත්මකව ගත් කල අතිශය අවදානම් සහගත තත්ත්වයකි. ඔහු ඉතා දැඩි ලෙස අවධාරණය කළේ බටහිර අනුකරණය කිරීමෙන් හෝ හුදෙක් ගෝලීයකරණය වූ පද්ධති මත යැපීමෙන් ජාතියකට අභ්යන්තර ඔරොත්තු දීමේ හැකියාවක් (Internal Resilience) ගොඩනගා ගත නොහැකි බවයි.
කෘෂිකාර්මික ස්වයංපෝෂිතභාවය: අතීතයට යාමක් නොව අනාගත පැවැත්මේ උපායමාර්ගයයි
ක්ලාක් මහතාගේ අනාවැකියේ වඩාත්ම සමාජය විසින් වැරදියට වටහාගත් කොටස වන්නේ මෙයයි. ඔහු ශ්රී ලාංකිකයින්ට තමන්ගේම සාම්ප්රදායික භෝග වගා කරන ලෙස උපදෙස් දුන් විට, සමහරුන් සිතුවේ ඔහු අපට නැවතත් "ගල් යුගයට" හෝ ප්රාථමික ජීවන රටාවකට යාමට යෝජනා කරන බවයි. නවීන තාක්ෂණය ප්රතික්ෂේප කර ඉන්ධන නොමැති නම් හුළු අතු පත්තු කරගෙන සිටින ලෙස ඔහු කීවේ යැයි ඇතැමුන් සිතූහ. නමුත් අභ්යවකාශ ගමන් ගැන පවා සිහින දුටු අනාගතවාදියෙකු වූ ඔහු කිසිදිනෙක නූතනත්වය අත්හැරීමට යෝජනා කළේ නැත. ඔහු කතා කළේ නූතන විද්යාවේ අතිශය වැදගත් සහ දැවෙන මාතෘකාවක් වන "ජාතික ආහාර සුරක්ෂිතතාවය" (National Food Security) සහ "දේශගුණයට ඔරොත්තු දෙන කෘෂිකර්මාන්තය" (Climate-Resilient Agriculture) පිළිබඳවයි.
විමර්ශනාත්මකව බලන කල, ඩොලර් වියදම් කරමින් පිටරටින් ගෙන්වන පෝෂණ ගුණයෙන් අඩු ආහාර සහ අපනයනය සඳහාම පමණක් වෙන්වූ වාණිජ වගාවන් මත පමණක් යැපීම ජාතික ආරක්ෂාවටද තර්ජනයකි. ඒ වෙනුවට ඔහු යෝජනා කළේ කොස්, දෙල්, අල වර්ග, හතු සහ දේශීය එළවළු වැනි අපේ දේශගුණයට පහසුවෙන් හැඩගැසෙන (Highly Adaptable), අඩු යෙදවුම් සහ අඩු රසායනික පොහොර ප්රමාණයකින් ඉහළ අස්වැන්නක් ලබාදෙන තිරසාර ආහාර බෝග වගා කිරීමයි. නූතන පෝෂණවේදීන්ට අනුවද කොස් වැනි ආහාර යනු ලෝකයේ අනාගතය බේරාගැනීමට හැකි 'සුපිරි ආහාර' (Superfoods) ගණයට වැටෙන ඒවාය.
විද්යාත්මක අනාගත ගවේෂණයන්ට අනුව, ගෝලීය උණුසුම ඉහළ යාම සහ අන්තවාදී දේශගුණික විපර්යාස (Extreme Climate Change) හේතුවෙන් අනාගතයේදී ලෝකයේ තිරිඟු, සහල් වැනි මූලික ආහාර නිෂ්පාදනය දැඩි අර්බුදයකට ලක්වනු ඇත. එවැනි "ආනයනය නතර වන ලෝකයක" රටකට ඇති වටිනාම සම්පත වන්නේ ඩොලර් සංචිත හෝ රන් සංචිත නොව, තම ජනතාවගේ කුසගින්න නිවීමට හැකි ස්වයංපෝෂිත සහ විවිධත්වයෙන් යුත් ආහාර නිෂ්පාදන පද්ධතියක් (Self-sustaining Food System) සතුවීමයි. මෙය කිසිසේත්ම පසුගාමී වීමක් නොව, අනාගතයේ පැමිණිය හැකි ගෝලීය ව්යසනයකින් බේරීම සඳහා වන ඉහළම විද්යාත්මක උපායමාර්ගයකි.
ඩිජිටල් විප්ලවය සහ ශ්රී ලංකාවේ අසමසම බුද්ධිමය විභවය
ආතර් සී. ක්ලාක් මහතා හුදෙක් කෘෂිකර්මාන්තය ගැන පමණක් කතා කරමින් නතර වූයේ නැත. ඔහුගේ දැක්ම ඊට වඩා බොහෝ ඉදිරියෙන් සහ පුළුල් පරාසයක විහිදී ගිය එකක් විය. ඩිජිටල් විප්ලවය (Digital Revolution) ලොව පුරා ව්යාප්ත වීමටත් පෙර සිටම ඔහු ප්රකාශ කළේ, ශ්රී ලංකාව වැනි භූමියෙන් කුඩා රටක් ලෝකය ජයගත යුත්තේ දැවැන්ත කර්මාන්තශාලා ගොඩනැගීමෙන් හෝ සම්ප්රදායික කර්මාන්ත හරහා නොව, බුද්ධිමය දේපළ සහ තොරතුරු තාක්ෂණය (Information Technology) හරහා බවයි. අනාගතයේ ආර්ථිකය පදනම් වන්නේ ඛනිජ තෙල් වැනි භෞතික සම්පත් මත නොව, මිනිස් මොළය සහ දැනුම මත බව (Knowledge-based Economy) ඔහු කල්තියා දුටුවේය.
විශාල ස්වභාවික සම්පත් හෝ දැවැන්ත ප්රාග්ධනයක් නොමැති වුවද, කේතකරණය (Coding), මෘදුකාංග ඉංජිනේරු විද්යාව (Software Engineering), කෘත්රිම බුද්ධිය (Artificial Intelligence) සහ නවෝත්පාදනය (Innovation) හරහා ගෝලීය වශයෙන් තරඟ කිරීමට අවශ්ය "බුද්ධිය සහ කුසලතාවය" (Intellect and Talent) ශ්රී ලාංකිකයින් සතු බව ඔහු තරයේ විශ්වාස කළේය. වර්තමානය වන විට මෙම පුරෝකථනය සැබෑ යථාර්ථයක් බවට පත්වෙමින් තිබේ. අද වන විට ශ්රී ලංකාවේ තොරතුරු තාක්ෂණ ක්ෂේත්රය යනු බිලියන ගණනින් රටට ඩොලර් ගෙන එන ප්රධානතම මාර්ගයක් බවට පත්වී ඇත. ශ්රී ලංකාවේ තරුණ තරුණියන් අද වන විට සිලිකන් නිම්නයේ (Silicon Valley) දැවැන්ත සමාගම් සඳහා පවා සිය දායකත්වය සපයමින් සිටී. එහෙත්, විමර්ශනාත්මකව බලන විට ගැටලුව වන්නේ, ක්ලාක් මහතා දුටු එම දැවැන්ත විභවතාවය සම්පූර්ණයෙන්ම ප්රයෝජනයට ගැනීමට අවශ්ය පූර්ණ රාජ්ය අනුග්රහයක්, අධ්යාපන ප්රතිසංස්කරණ සහ නිසි ජාතික ප්රතිපත්ති රාමුවක් තවමත් අප රට තුළ ස්ථාපිත වී නොමැති වීමයි.
භූගෝලීය සහ දේශගුණික වාසි විද්යාත්මකව භාවිත කිරීම
ක්ලාක් මහතා තමාගේ වාසස්ථානය ලෙස ශ්රී ලංකාව තෝරාගැනීමට තවත් ප්රධාන හේතුවක් වූයේ අප සතු අද්විතීය භූගෝලීය පිහිටීම සහ සුන්දරත්වයයි. ලෝකයේ බොහෝ සංවර්ධිත රටවලට වසරේ මාස කිහිපයක් පවතින දැඩි ශීත ඍතුව හෝ අන්තවාදී දේශගුණය හේතුවෙන් කෘෂිකාර්මික කටයුතු සම්පූර්ණයෙන්ම නතර කිරීමට සිදුවෙයි. නමුත් අප මාතෘභූමියට වසර පුරාම වගා කළ හැකි, හිරු එළිය සහ වර්ෂාව නිසි පරිදි ලැබෙන අතිවිශිෂ්ට දේශගුණයක් (Year-round growing climate) හිමිවී ඇත.
එසේම, ඔහු ශ්රී ලාංකිකයින්ව හැඳින්වූයේ ඕනෑම දුෂ්කර තත්ත්වයකට සාර්ථකව මුහුණ දී හැඩගැසිය හැකි, "අනුවර්තනීය ජාතියක්" (Highly Adaptable Nation) ලෙසයි. සුනාමිය, යුද්ධය, ආර්ථික අර්බුදය වැනි දහසක් බාධක මැද වුවද යළි යළිත් නැගී සිටීමට අපට හැකි වී ඇත. අප යනු ස්වභාවික සම්පත් නොමැති, දුර්වල හෝ අවාසනාවන්ත ජාතියක් නොවේ; අප යනු අප සතු අතිමහත් විභවතාවය (Untapped Potential) මෙතෙක් නිසි ලෙස හඳුනාගෙන භාවිත නොකළ ජාතියකි. අනාගත විද්යාවට සහ භූ දේශපාලනයට (Geopolitics) අනුව, මූලෝපායික භූගෝලීය පිහිටීම සහ මානව සම්පත නිවැරදිව කළමනාකරණය කරන රටවලට මීළඟ සියවසේ ලෝක ආර්ථික බලවතුන් බවට පත්වීමේ හැකියාව ඇත. අපට ඇත්තේ සම්පත් හිඟයක් නොව, කළමනාකරණයේ සහ අනාගත දැක්මේ හිඟයකි.
ඉදිරි දැක්ම: විමර්ශනාත්මක නිගමනය සහ අනාගතයට පණිවිඩය
ආතර් සී. ක්ලාක් මහතාගේ මෙම අතිවිශිෂ්ට අනාවැකි සහ විශ්ලේෂණයන් හරහා අප අද දවසේ උගත යුතු පාඩම කුමක්ද? මානව ඉතිහාසය අපට කියා දෙන එක් පැහැදිලි සත්යයක් ඇත. එනම්, අනතුරු ඇඟවීම් සැමවිටම කල්තියා පැමිණෙන බවත්, මිනිසුන් ප්රතිචාර දැක්වීම සිදුවන්නේ ව්යසනයෙන් සියල්ල විනාශ වූ පසුව බවත්ය. 2022 අර්බුදයේදී ලාංකිකයින්ට ක්ලාක් මහතාගේ වදන් යළි යළිත් මතක් වූයේ එබැවිනි. නමුත්, දැන් අපි නැවතත් පැරණි, යැපෙන ජීවන රටාවටම හුරුවෙමින් සිටිනවාද යන්න අප අපගෙන්ම විමසා බැලිය යුතුව ඇත. "දෑසත් හොඳට පෙනේ නම් කිම බැව බැව යන්නේ, දෑස් අන්ධ වූවන් සේ බලන්න" යන පැරණි කියමන අදටත් අපට කොතරම් අදාළදැයි සිතා බැලිය යුතුය. අර්බුදය සමනය වූ පමණින් අප සුරක්ෂිත යැයි සිතීම ඊළඟ ඛේදවාචකයේ ආරම්භයයි.
අපගේ අනාගත පැවැත්ම සහ සමෘද්ධිය රඳා පවතින්නේ යෝධ කොන්ක්රීට් සංවර්ධන ව්යාපෘති මත පමණක් නොවේ. ඒ සඳහා අප විසින් අපූරු සමතුලිතතාවයක් නිර්මාණය කළ යුතුය. සුළුවෙන් හෝ අපට අවශ්ය මූලික ආහාර ද්රව්ය අප විසින්ම නිපදවා ගන්නා ස්වයංපෝෂිත සහ තිරසාර ආර්ථිකයක් (Self-Sustaining Economy) එක් පසෙකින් ද, කෘත්රිම බුද්ධිය (AI), අභ්යවකාශ තාක්ෂණය, සහ මෘදුකාංග ඉංජිනේරු විද්යාව වැනි ක්ෂේත්රවලින් ලෝකය ආක්රමණය කරන දැනුම පදනම් කරගත් ආර්ථිකයක් (Knowledge Economy) අනෙක් පසින් ද ඇති "ද්විත්ව උපායමාර්ගික" (Dual Strategy) ප්රවේශයකට අප වහාම ගමන් කළ යුතුව ඇත.
අවසාන වශයෙන්, ශ්රීමත් ආතර් සී. ක්ලාක්ගේ දැක්ම අදටත් අපට ලබා දෙන්නේ පැහැදිලි විද්යාත්මක මාර්ගෝපදේශයකි. ලෝකයේ වෙනත් කුමන ස්ථානයක කුමන ආර්ථික හෝ දේශපාලනික අර්බුදයක් ඇති වුවද, ශ්රී ලංකාව යනු තනිවම දෙපයින් නැගී සිටිය හැකි, අතිවිශාල භෞතික සහ බුද්ධිමය විභවතාවයක් සහිත පුණ්ය භූමියකි. අනාගතය අහඹු ලෙස සිදුවන්නක් නොව, අප විසින් අද ගන්නා විද්යාත්මක සහ තර්කානුකූල තීරණ මත නිර්මාණය වන්නකි. එබැවින්, තවදුරටත් බාහිර ලෝකය මත යැපෙන දුර්වල ජාතියක් ලෙස අනාගතයට මුහුණ දෙනවාද, නැතහොත් තිරසාර කෘෂිකර්මාන්තයෙන් සහ අතිනවීන තාක්ෂණයෙන් සන්නද්ධ වූ බලවත්, ස්වයංපෝෂිත ඩිජිටල් රාජ්යයක් ලෙස නැගී සිටිනවාද යන්න තීරණය කිරීමේ ඓතිහාසික හැරවුම් ලක්ෂ්යයක අද අප සියලු දෙනාම සිටින්නෙමු. තේරීම ඇත්තේ අප අතේමය.
අද අපි ඉන්නේ ඓතිහාසික හැරවුම් ලක්ෂ්යයක. සුළුවෙන් හෝ අපට අවශ්ය දේ අපිම නිපදවා ගන්නා ස්වයංපෝෂිත, ඩිජිටල් රාජ්යයක් ගොඩනගනවාද? නැත්නම් තවදුරටත් අනුන් මත යැපෙනවාද? තීරණය අපේ අතේ! 🇱🇰
👇ඔබ මොකද හිතන්නේ? 🤔
