මැදපෙරදිග දේශපාලනය උඩුයටිකුරු කරමින් ඉරානයෙන් ඉතාමත් තීරණාත්මක පුවත් කිහිපයක් වාර්තා වෙමින් පවතිනවා. සති කිහිපයක් තිස්සේ ලෝකයම විමසිල්ලෙන් හිටපු ලොකුම ගැටලුවකට දැන් උත්තර ලැබෙමින් තියෙන්නේ ටෙහෙරාන් නුවර ප්රදර්ශනය කරපු නිල පුවරු හරහායි.
ඉරානයේ අනාගතය තීරණය කරන්න හිටපු නව උත්තරීතර නායක මොජ්තාබා ඛමේනිගේ (Mojtaba Khamenei) අභාවය දැන් බොහෝ දුරට තහවුරු වෙලා තියෙනවා.
ඇත්තටම මොකක්ද මේ ඉරාන නායකත්ව අර්බුදය? අපි මේ සිද්ධිය මුල ඉඳන් සරලව විමසා බලමු.
මොජ්තාබා ඛමේනිට මොකද වුණේ?
පසුගිය පෙබරවාරි 28 වැනිදා මැදියම් රැයේ ටෙහෙරාන් නුවර උත්තරීතර නායකයාගේ නිල නිවස ඉලක්ක කරලා ඇමරිකානු සහ ඊශ්රායල ඒකාබද්ධ ගුවන් ප්රහාර මාලාවක් එල්ල වුණා. මේ ප්රහාරයෙන් එවකට නායකයා වුණු අලි ඛමේනි සහ ඔහුගේ පවුලේ පිරිසක් ජීවිතක්ෂයට පත් වුණු බව මුලින්ම වාර්තා වුණා. ඒ වෙලාවේදී ඔහුගේ පුත් මොජ්තාබා ඛමේනි නව නායකයා විදිහට පත් කෙරුණත් ඔහු දැඩි ලෙස තුවාල ලබා සිටි බවයි කියවුණේ.
දැන් ටෙහෙරාන් නුවර ප්රදර්ශනය කරලා තියෙන පින්තූරවල මොජ්තාබා ඛමේනිවත් වීරවරයෙක්(Martyr) විදිහට හඳුන්වලා තියෙනවා. ඉරාන සංස්කෘතියට අනුව කෙනෙක්ව මළගිය වීරයෙක් විදිහට නම් කරන්නේ ඔහු මියගිය පසුවයි. මේ හරහා පැහැදිලි වෙන්නේ වසර 37ක් පුරා පැවති ඛමේනි පාලන සමය දැන් නිල වශයෙන්ම අවසන් වෙලා තියෙන බවයි.
ඉරානය අස්ථාවර කරන Operation Epic Fury මෙහෙයුම
ඉතිහාසයේ කිසිම දවසක නොවූ විදිහට ඉරාන රජයේ බල කේන්ද්රයම අඩපණ කරන්න මේ ප්රහාරය සමත් වුණා. උත්තරීතර නායකයා කියන්නේ ඉරානයේ ආගමික හමුදා සහ දේශපාලන අංශවල අවසන් තීරකයා. මේ තනතුර දරන්න හිටපු එකම උරුමක්කාරයා මොජ්තාබා ඛමේනි. ඔහු කාලයක් තිස්සේ ඉරාන ඔත්තු සේවා පාලනය කරපු සෙවනැලි නායකයා විදිහටයි හැඳින්වුණේ.
ඔහුගේ මරණයත් එක්ක දැන් ඉරානය මෙහෙයවන්න පැහැදිලි නායකයෙක් නැති තත්ත්වයක් උදා වෙලා තියෙනවා. මේක ඉරානය ඇතුළේ ලොකු බල අරගලයකට වගේම මැදපෙරදිග ඉරාන හිතවාදී කණ්ඩායම්වල ක්රියාකාරීත්වය අඩපණ වෙන්නත් ප්රධාන හේතුවක් වෙන්න පුළුවන්.
දැන් ඉරානය පාලනය කරන්නේ කවුද?
වාර්තා වෙන විදිහට දැන් ඉරානයේ පාලනය තාවකාලික සභාවක් (Leadership Council) යටතට පත් කරලා තියෙන්නේ. රටේ ආර්ථිකය දැඩි ලෙස කඩා වැටිලා තියෙන අතරේ එක පැත්තකින් ජනතා විරෝධතාත් අනිත් පැත්තෙන් රජයට හිතවාදීන්ගේ වැලපීම් පෝලිම් දකින්න ලැබෙනවා.
මෙච්චර කල් රහසක් විදිහට තියාගන්න උත්සාහ කරපු මේ මරණ දැන් ප්රසිද්ධියේ පිළිගැනීමෙන් පෙනෙන්නේ ඉරාන පාලන තන්ත්රයේ තියෙන දැවැන්ත බිඳවැටීමයි. මේ සිදුවීමත් එක්ක ඉදිරි දින කිහිපය තුළ මැදපෙරදිග කලාපයේ ලොකු දේශපාලන වෙනස්කම් රැසක් අපිට බලාපොරොත්තු වෙන්න පුළුවන්.